PRVA ŽENA S BELIM ORLOM SPASLA HILJADE VOJNIKA I CIVILA! U centru Edinburga niče spomenik velikoj prijateljici Srbije

Autor: BOJAN T. DRAGIĆEVIĆ

Vesti

12.08.2026

18:00

Dodaj Republiku kao željeni izvor na Googlu

Pratite nas i putem Android ili iOS aplikacija

Autor obeležja dr Elsi Mod Inglis je ser Aleksander Stodart, vajar kralja Čarlsa III

PRVA ŽENA S BELIM ORLOM SPASLA HILJADE VOJNIKA I CIVILA! U centru Edinburga niče spomenik velikoj prijateljici Srbije

Vajar kralja Čarlsa III ser Aleksander Stodart privodi kraju izradu monumentalnog spomenika dr Elsi Mod Inglis - velikoj prijateljici Srbije i prvoj ženi odlikovanoj srpskim Ordenom belog orla. Bronzana statua biće postavljena na čuvenoj Kraljevskoj milji (Royal Mile), u samom istorijskom centru Edinburga, nedaleko od katedrale Svetog Džajlsa.
Kraljevska milja je najpoznatija ulica u Škotskoj. Duga je nešto više od jedne milje i povezuje Edinburški zamak s palatom Holirudhaus, zvaničnom kraljevskom rezidencijom. Duž ove ulice nalaze se najznačajnije istorijske zgrade, muzeji i spomenici. Zbog toga se smatra najvažnijim i najposećenijim istorijskim prostorom u Edinburgu.

Za Srbiju ovaj spomenik ima poseban značaj jer je dr Elsi Mod Inglis ostala upamćena kao žena koja je tokom Prvog svetskog rata, sa Škotskim ženskim bolnicama, došla u Srbiju i spasla hiljade srpskih vojnika i civila. Zbog svoje hrabrosti i požrtvovanosti postala je prva žena odlikovana srpskim Ordenom belog orla, jednim od najviših odlikovanja Kraljevine Srbije.

Ser Aleksander Stodart je jedan od najpoznatijih savremenih britanskih vajara. Njegove skulpture već krase najvažnije lokacije u Edinburgu, a sada će im se pridružiti i spomenik ženi koja je ostavila neizbrisiv trag u istoriji Srbije.

Pogledaj galeriju

Spomenik je nastao u Stodartovoj radionici na Univerzitetu Zapadne Škotske u Pejsliju, nedaleko od Glazgova. Upravo tamo sniman je dokumentarni film britanske produkcije "Rame uz rame", koji govori o zajedničkoj istoriji Srbije i Velike Britanije.

Tokom snimanja filma, ekipa je imala priliku da razgovara sa ser Aleksanderom Stodartom dok je privodio kraju rad na spomeniku. On je istakao da javni spomenici nisu samo umetnička dela već čuvari istorijskog pamćenja i svedočanstvo o ljudima koji su svojim delima zadužili čitave narode.

Postavljanjem spomenika na Kraljevskoj milji, Edinburg će odati počast jednoj od najvećih škotskih humanitarki. Istovremeno, to će biti i trajno priznanje ženi koja je u najtežim danima Velikog rata stala uz srpski narod. A ono nama najbitnije je da će se na spomeniku naći i Orden belog orla. Više od jednog veka nakon što je spasavala srpske vojnike, ime Elsi Inglis zauzeće mesto među najvećim ličnostima čiji spomenici stoje u najpoznatijoj ulici Škotske.

POČAST SRBIMA U IMPERIJALNOM MUZEJU

Tokom snimanja dokumentarnog filma "Rame uz rame" ("Shoulder to Shoulder"), posvećenog istorijskim vezama Srbije i Velike Britanije, deo snimanja obavljen je i u londonskom Imperijalnom ratnom muzeju.
U postavci je uniforma srpskog vojnika i puška mauzer, koju je koristila srpska vojska. Muzejski vodič navodi da je srpska vojska 1914. odbila tri austrougarske invazije, dok je do jeseni 1915. bila teško oslabljena bolešću i gubicima.
Muzej čuva i fotografije koje prikazuju povlačenje srpske vojske preko Albanije, a posebno mesto ima britanski plakat "Pomozite Srbiji", nastao tokom Prvog svetskog rata u Velikoj Britaniji, u okviru Fonda za pomoć Srbiji.
U zbirkama se nalaze i predmeti povezani sa srpskim Crvenim krstom, kao i srpska ratna odlikovanja. Među njima su medalja za povlačenje preko Albanije 1915. i Orden Svetog Save, koji su povezani s britanskom humanitarkom Mejbel Sent Kler Stobart. Značajan deo zbirke odnosi se i na Škotske ženske bolnice.

Poštovani čitaoci, možete nas pratiti i na platformama: Facebook, Instagram, YouTube, TikTok, Telegram, Vajber. Pridružite nam se i prvi saznajte najnovije i najvažnije informacije.
Naše aplikacije možete skinuti sa Google Play i Apple AppStore.