LOKALNA SAMOUPRAVA I ODRŽIVI RAZVOJ: Stara Pazova: između rasta i održivosti

U vremenu kada se održivost često svodi na deklarativne ciljeve i kratkoročne projekte, retke su lokalne samouprave kod kojih se razvoj može sagledati kroz stvarne promene u funkcionisanju zajednice. Poslednjih godina opština Stara Pazova gradi model rasta koji pokušava da pomiri snažnu privrednu ekspanziju s brigom o zajednici, prostoru i budućim generacijama. Razvoj se ne meri isključivo brojem investicija ili ekonomskim pokazateljima, već i kroz uticaj na kvalitet života građana, plansko upravljanje prostorom i dugoročnu održivost donetih odluka.

Foto: : OPSTINA STARA PAZOVA/IRENA UHRIK

U tom smislu, ESG se u lokalnom kontekstu ne pojavljuje kao novi birokratski okvir, već pre kao skup pitanja koja prethode svakoj važnijoj odluci: kakav će biti njen uticaj na prostor i životnu sredinu, da li donosi korist široj zajednici ili, pre svega, pojedinim akterima, i koliko je proces odlučivanja jasan i proverljiv. Upravo iz takve perspektive može se sagledati i razvoj Stare Pazove u poslednjih nekoliko godina.

Privreda

Privredni zamah opštine snažno je oslonjen na njen položaj između Beograda (udaljenost oko 30 kilometara) i Novog Sada (oko 40 kilometara), kao i činjenicu da sve važne saobraćajnice u regionu presecaju teritoriju ove opštine, uključujući i dva državna auto-puta E70 i E75. Dunav, koji duž istočne granice opštine teče u dužini od 24 kilometra, dodatno oblikuje prostor koji je istovremeno industrijski, logistički i poljoprivredno važan. Takva kombinacija donela je značajan priliv investicija - Stara Pazova je jedna od privredno najrazvijenijih opština u zemlji. Na teritoriji opštine danas posluje više od 4.500 privrednih društava i preduzetničkih radnji, a stopa nezaposlenosti pala je ispod tri procenta. U lokalnim okvirima to znači gotovo punu zaposlenost, ali i povećan pritisak na infrastrukturu, javne usluge i životnu sredinu. Umesto da rast prepusti slučaju, opština poslednjih godina pokušava da ga usmeri kroz projekte s dugoročnim efektima.

Foto: : OPSTINA STARA PAZOVA/IRENA UHRIK

Ekološki pristup
Jedan od takvih pravaca jesu programi energetske efikasnosti i korišćenja čistije energije, koji su usmereni direktno ka građanima. Projekti poput "Čista energija i energetska efikasnost za građane" povezuju socijalnu sigurnost domaćinstava s racionalnijim korišćenjem resursa, čime se održivost spušta sa strateških dokumenata na nivo svakodnevnog života.
Istovremeno, u pripremi je projekat javnog prevoza po principu javno-privatnog partnerstva. U opštini koja beleži konstantan priliv stanovništva i intenzivne dnevne migracije ka Beogradu i Novom Sadu pitanje mobilnosti postaje jedno od ključnih za kvalitet života. Tokom prethodnog perioda uređeni su svi međumesni putevi, dok su četiri industrijske zone u potpunosti komunalno opremljene. Nastavlja se izgradnja vodovodne i kanalizacione mreže u delovima naselja gde ona još nije završena, uz dodatna ulaganja u asfaltiranje i uređenje javnih površina kroz modele javno-privatnog partnerstva.

Foto: : OPSTINA STARA PAZOVA/IRENA UHRIK

Socijalni balans

Društvena dimenzija razvoja vidljiva je i kroz ulaganja u obrazovanje. Rekonstrukcija i adaptacija Osnovne škole "Boško Palkovljević Pinki", koju pohađa najveći broj osnovaca u opštini, finansira se direktno iz opštinskog budžeta. Takva odluka pokazuje da se sredstva ne usmeravaju isključivo ka projektima koji donose brze rezultate, već i ka onima čiji se efekti mere decenijama.
Paralelno se razvijaju i sadržaji namenjeni javnosti i rekreaciji. Avantura park i buduće izletište na lokaciji Rasadnik osmišljeni su kao prostor koji povezuje boravak u prirodi, sport i porodični život. Prva faza projekta, realizovana uz podršku Ministarstva turizma i omladine, već je završena, dok se nastavak radova očekuje čim vremenski uslovi to dozvole.
Ravnomerno ulaganje u sva naselja ostaje jedan od ključnih principa lokalne politike. U gotovo svim mestima opštine izgrađena su dečja igrališta, a centri naselja uređeni su još 2012, čime je stvoren osnov za ravnomerniji razvoj i bolju dostupnost javnih sadržaja. S budžetom za 2026, koji iznosi nešto manje od pet milijardi dinara, izvesno je da Stara Pazova ulazi u novu fazu razvoja.

Foto: : OPSTINA STARA PAZOVA/IRENA UHRIK

Foto: : OPSTINA STARA PAZOVA/IRENA UHRIK

Migracije
I tu dolazimo do najbolje potvrde. Naime, kada se lokalna politika fokusira na razvoj prostora, infrastrukture i kvalitet života, rezultati se vide i u demografiji. Stara Pazova i Novi Banovci poslednjih godina beleže priliv stanovništva, potvrđujući da ljudi biraju sredinu koja kombinuje posao, komfor i planirano uređenje. U tom kontekstu značaj dobija i multikulturalni karakter opštine. Prisutnost snažne slovačke zajednice, kao i drugih nacionalnih manjina, godinama doprinosi društvenoj stabilnosti i otvorenosti sredine koja se brzo menja.