Običaj koji je opstao vekovima: Evo zašto se za Svetog Savu peku i daruju perece

Srpska pravoslavna crkva i škole širom Srbije danas proslavljaju Savindan, u znak sećanja na Svetog Savu, srpskog prosvetitelja i prvog srpskog arhiepiskopa, utemeljivača srpske crkve, države i školstva. Njegov praznik, 27. januar, osim crkvenog značaja, obiluje i narodnim običajima koji se neguju vekovima. Jedan od najprepoznatljivijih je pravljenje i darivanje pereca.

Perece se prave od jednostavnog testa, a oblik preklopljenih krugova ili "osmice" simbolizuje zajedništvo i povezanost. Ipak, prema najustaljenijem verovanju, još od srednjeg veka traje tumačenje da ovaj specifični oblik podseća na ruke sklopljene u molitvi, dok tri prazna polja koja nastaju uvijanjem simbolizuju Sveto trojstvo. Tradicionalno, domaćice su pekle perece kako bi ih ponudile porodici, prijateljima ili deci, uz simbolični blagoslov za zdravlje i sreću u narednoj godini.

Smatra se da perece potiču iz nemačke pekarske tradicije, a u naše krajeve stigle su preko Banata, gde je vekovima živelo nemačko stanovništvo. Srbi su taj običaj vremenom usvojili i uklopili u sopstvene praznike. Zanimljivo je da se ovaj običaj najčešće sreće upravo u Banatu, dok ga u drugim delovima Srbije gotovo i nema.

Darivanje pereca takođe ima svoj praktični i simbolički značaj. U vreme kada je hleb bio najvažnija hrana, deljenje ovih kolačića predstavljalo je čin solidarnosti i brige za zajednicu, kao i način da se održi duh praznika u domaćinstvu. Perece su se često nosili u crkvu ili razdeljivali komšijama, čime se obnavljao običaj davanja i zahvalnosti.

Danas, iako živimo u urbanim sredinama, običaj ostaje živ: perece za Svetog Savu se peku u školama, vrtićima i porodičnim domovima, te simbolično povezuju duhovnu i narodnu tradiciju. Njihova priprema i darivanje podsećaju nas ne samo na život i delo Svetog Save, već i na vrednosti zajedništva, brige za druge i očuvanja običaja koji nas povezuju sa prošlošću.

BONUS VIDEO