OVO SU KLJUČNE ODREDBE SPORAZUMA O GRENLANDU! Misija "Arktički stražar" i veća američka ovlašćenja!

U razgovorima o budućem statusu Grenlanda razmatra se paket mera koji podrazumeva jačanje prisustva NATO na Arktiku, dodelu Sjedinjenim Američkim Državama posebnih suverenih ovlašćenja nad pojedinim delovima ostrva, kao i ograničavanje pristupa Rusiji i Kini eksploataciji bogatih mineralnih resursa, prenosi Njujork tajms pozivajući se na zapadne bezbednosne i diplomatske izvore.

Prema tim predlozima, planirano je uspostavljanje nove NATO misije na Arktiku, neformalno nazvane „Arktički stražar“, po uzoru na operacije Alijanse u Baltičkom regionu i istočnoj Evropi, sa ciljem odvraćanja potencijalnih bezbednosnih pretnji, pre svega iz Rusije. Paralelno s tim, razmatra se i modernizacija sporazuma iz 1951. godine između Danske i SAD, koji je američkim snagama omogućio široko vojno prisustvo na Grenlandu.

Novi aranžman, kako navodi NYT, mogao bi da rezultira formiranjem zona sa posebnim suverenim statusom pod kontrolom SAD, po uzoru na britanske vojne baze na Kipru, čime bi Vašington stekao veći stepen upravljanja nad određenim područjima. Takav ishod povezuje se i sa planovima SAD za razvoj sistema protivraketne odbrane „Zlatna kupola“, čiji bi delovi mogli biti raspoređeni i na Grenlandu.

Ideja o posebnom suverenom statusu američkih baza bila je predmet razmatranja tokom ove sedmice među zvaničnicima NATO i zapadnih armija, potvrđuju diplomatski izvori. Predloženi paket uključuje i zabranu ili stroga ograničenja za države koje nisu članice NATO, prvenstveno Rusiju i Kinu, kada je reč o dobijanju prava na eksploataciju retkih minerala ispod grenlandskog ledenog pokrivača.

Prema navodima izvora, cilj ovih mera je da se ispune bezbednosni interesi SAD u arktičkom regionu, uz istovremeno poštovanje stava evropskih partnera da Grenland ostaje pod suverenitetom Danske i da pitanje njegove prodaje ne dolazi u obzir. Iako pregovori još traju i brojna pitanja nisu razjašnjena, ovaj skup predloga vidi se kao moguća osnova za kompromis koji bi privremeno smanjio tenzije između Vašingtona i evropskih saveznika oko budućnosti Grenlanda.